HEREKE SÜMER İLKÖĞRETİM OKULU

TARİHÇESİ

İzmit Körfezi’nin kuzey yakasında önemli yerleşim yerlerinden olan Hereke’nin tarihi M.Ö.IX.yüzyıla kadar gitmektedir.Bizans İmparatoru Heraklius’un M.S.684’den itibaren bölgeye sayfiye için  gelmesi ile birlikte kentin isminin Hereke olarak anılması-

na neden olduğu  değerlendirilmektedir.Osmanlı Beyliği’nin bölgeye gelişi Orhan Bey (1326-1361) zamanında gerçekleşmiştir. Sonradan İmralı (Emir Ali) adasını da fethedecek olan Kaptanı Derya Emir Ali Bey 1337 yılında Hereke’yi Osmanlı toprakla-rına  katmıştır. Bilindiği gibi Hereke’nin sosyoekonomik ve sosyokültürel gelişmesine en büyük katkı Sümerbank (Fabrikayı Hümayun) tarafından sağlanmıştır.

Fabrikayu  Hümayun 1843 yılında Sultan I. Abdülmecit (1839-1861) tarafından inşa ettirilmiştir. Fabrika Osmanlı Sarayından ihtiyacı olan yünlü ve ipek halı, perde, örtü ile yine yünlü ve ipekten giyim kumaşları üretiyordu. Hereke’nin İstanbul’a Seyrisefain İdaresinin yaptığı vapur seferleri ile deniz yolu, Bağdat Caddesi ile karayolu bağlantıları mevcuttu. Hereke’nin böylesine ulaşım imkanlarına sahip oluşu şehrin kalabalıklaşmasını sağlarken birde okul ihtiyacı doğmuştur.

Hereke Sümer İlköğretim Okulu 1898 yılında Mektebi Hümayun adıyla Sultan II. Abdülhamit (1876-1909) tarafından inşa ettirilmiştir. Mektebin amacı bir taraftan böl-

de  ihtiyaç sahiplerinin eğitilmelerini temin etmek iken asıl amaç Fabrikayı Hümayunda

görev alacakların yetiştirilmeleri idi. Nitekim fabrikada görev yapan pek çok memur bu okuldan mezun olmuştur. Mektebi Hümayunda eğitim 8 yıldı ve şu bölümlere ayrılmıştı:

İhtiyat Kısmı: İki yıl olan bu kısımda okuma yazma öğretiliyordu. 6 yaşındaki öğrenci adayları kabul olunuyordu.

İbtidaiye Kısmı: Üç yıl eğitim verilen bu kısımda ihtiyat kısmını bitirenler kabul olunuyor. Bu günkü ilk okulların müfredatı okutuluyordu.

Rüştüye Kısmı: Üç yıl eğitim verilen bu kısma İptidaiye’yi bitirenler kabul olunuyor ve bu günkü Ortaokulların müfredatı uygulanıyordu.

Özet olarak Mektebi Hümayun  da yapılan  8 yıllık eğitimde bugünkü “İlköğretim Okulları” ‘nın verdikleri eğitim verilmekte idi.

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) sırasında pek çok sahada reformlar yapılmıştır. Bunlardan birisi de eğitim yönünde yapılanlardır.Bu cümleden olarak Hereke Mektebi Hümayun’da eğitim 6 yıla indirilmişti. Yeni yapılan düzenlemeye göre;

Devreyi Ula: İlk devre de denilen bu dönem üç yıldı. İlkokul seviyesinde eğitim veriliyordu.

Devreyi Mütevassıta: Orta derecede denilen bu dönem  de üç yıldı ve orta okul seviyesinde eğitim verilmekte idi.

Özetle Mektep eğitimi 6 yıla indirmekle beraber yine aynı müfredat okunuyordu. Buna rağmen halk arasında yine ilk kısım İptidaiye, ikinci kısım Rüştiye olarak isimlendirilmişti.

Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918) ile birlikte bölgeye İtilaf  Devletlerine ait askeri birlikler gelmişti.Bu bağlamda Hereke, İngiltere’ye ait  242. Tugay’ın kontrolüne girmiş, Mektebi Hümayun bu

tugayın karargahı olarak ayrılmıştı. İki kat olan okulun üst katı 242. Tugayın karargahı olarak kullanılırken  alt katı da “Tutuk Evi” olarak kullanılıyordu. Mektebi Hümayun öğrencileri  ise Fabrikanın Kamane Mahallesinde temin ettiği –şimdiki Kız Meslek Lisesi’nin bulunduğu yerde eğitimlerini sürdürmüştür.

Hereke’nin Kurtuluşu Mudanya Mütarekesi (12 Ekim 1922)’nin imzalanmasına müteakip gerçekleşmiştir.Mütareke gereğince zaten bölgeye gelmiş olan 3. Kolordu 15 Ekim 1922 tarihi itibari ile İngiliz Kuvvetlerinin boşalttığı Mektebi Hümayun’a yerleş-

ti.

Kolordunun Hereke’de bulunmasının bir nedeni İstanbul’a bağlı olarak Kocaeli Yarımadasını emniyete almaktı. Nitekim Lozan görüşmelerinin istenilen biçimde sürdürülmesi  üzerine III. Kolordu birlikleri  Gebze civarında yığınaklanmıştı. Başkumandan Gazi Mustafa Kemal  Paşa’nın 18/19 Ocak 1923 tarihlerinde bölgeye gelmesinin nedeni de buydu.

Başkumandan beraberinde Mareşal Fevzi ÇAKMAK ve Korgeneral Kazım KA-RABEKİR, Tümgeneral Nurettin SAKALLI olduğu halde 18 Ocak 1923 günü öğleyin özel trenle Hereke’ye gelmiş,coşkun bir kalabalık tarafından karşılanmıştı.Fabrikayı Hümayun’u gezdikten sonra Kayzer Köşkü’nde  yemek yiyen askeri ve sivil erkan daha sonra kolordu karargahı olarak kullanılan  okulumuzda Lozan görüşmelerinin kesilmesi durumunda alınacak askeri ve diğer  tedbirleri görüşmüşlerdi. Başkumandan yapılan görüşmeleri Lozan’da bulunan Baş delege İsmet (İNÖNÜ) Paşa’ya okulumuz-dan çektiği şu telgrafla bildiriyordu. “ iki üç günden beri Fevzi ve Kazım Karabekir Paşalar Hazretı ile orduyu teftiş etmekteyiz. Bu telgrafı Hereke’den yazıyorum, denet-lemelerden  gördüklerimizden   memnunuz iki gün sonra Bursa ve Balıkesir  mıntıka-larına geçip teftişata devam edeceğiz. Malumat ve muhabbet”

III. Kolordu Hereke’de Ekim 1923’e kadar kaldı.Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923) gereğince İstanbul 6 Ekimde Türk Kuvvetlerine teslim edilecektir.Şükrü Naili (GÖKBERK) Paşa  komutasında III. Kolordu İstanbul 6 Ekim 1923 günü  İtilaf  Kuvvetlerinden  teslim  aldı. Dolyısı ile Mektebi Hümayun 1923  Ekiminden itibaren kolordu tarafından boşaltılarak yine eğitime başladı.

3 Mart 1924’te kabul edilen Tevhidi Tedrisat kanunu ile tüm yurtta yapılan eğitim-ler Maarif Vekaletini kontrol ve koordinesine girmişti.Bu cümleden olarak okul “İlk Mektep” adını alarak 5 yıllık eğitim ve öğretime başlamıştır.1927 yılında Aşağı Hereke İlk Mektebi adını alan okul bu ismini 1932 yılına kadar devam ettirmişti. Okul  binası-nın bir başka hizmeti de siyasi ve idari yönden olmuştur. Binanın üzeride bulunan  ve tamamen ahşaptan yapılmış yaklaşık 60 metrekare 3. kat halen mevcut değildir. Siyasi ve idari kurumların çalışma ofisi görevini yapmıştır.Anılan yer 1909-1918 yılları arasında İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin bürosu, 1922-1923 yıllarında Müdafayı Hukuk Cemiyeti’nin bürosu görevini yapmıştır.Eylül 1923’te Cumhuriyet Halk Fırkası’nın kuruluşu ile birlikte bu partinin bürosu olarak görev yapmış, 1925-1926 yıllarında  Herke Nahiye Müdürlüğü’nün makam odası olarak kullanılmıştır.

Ulu Önder Atatürk’ün direktifleri ile yürürlüğe konulan sanayileşme programı çerçevesinde yer altı zenginliklerimizi değerlendirilmesine yönelik çalışmalar “ETİBANK” Yerüstü zenginliklerimizin  değerlendirilmesine yönelik çalışmalar “SÜMERBANK” adı altında birleştirilmişti. Temel işlevleri Kumaş ve Halıcılık olan Fabrikayı Hümayun  da Sümerbank çatısı altına alındığından adı Sümerbank Hereke Kumaş ve Halı Dokuma Fabrikası olmuştu. Fabrikanın arazisinde kurulu ve onun himayesinde eğitim yapan Aşağı Hereke İlk Mektebi’nin adı da Hereke Sümer İlkokulu olarak değiştirilmişti. 1935-1936 yıllarında okulun salonunda  ilk sessiz sinema oynatılmıştı. Sümerbank Fabrika Müdürü Reşat AĞRIBOĞAZ ‘ın yardımları ile Hereke’de ilk kez oynatılan eğitici filmler de gösterilmiş, bundan halkın da yararlanması sağlanmıştı. 1937 yılında Sümerbank Sinema Salonu  yapmakla bu işlev sona erdirilmişti.

1997 yılına kadar bu isimle ve 5 yıllık müfredat ile eğitim ve öğretim yapan okul aynı yıl  ilköğretim Okuluna dönüştürülerek eğitim ve öğretim  8 yıla çıkmış, adı ise “Hereke Sümer İlköğretim Okulu” olarak değiştirilmiştir. 17  Ağustos  1999’da meydana gelen Marmara depreminde ağır hasar gören okul  Kocaeli Valiliği tarafından  aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir. 2002-2003 Eğitim öğretim yılında  yeni binasında tekrar  tedrisata başlamıştır.

1485 metrekarelik arsada  397 metrekare alanda 2 kat olarak (toplam 680 metrekare kapalı alan)   Hereke Sümer İlköğretim okulu’nun 8 dersliği , 2 idari odası ve 1 öğretmen odası bulunmaktadır. 1088 metrekare alan okulun dört tarafı yollara baktığından  öğrencilerin ihtiyaçları  yeterince yerine getirilememektedir.

2007-2008  Eğitim Öğretim Yılı itibarı ile   343  öğrencinin eğitim yaptığı okulda   6  kadrolu 1 sözleşmeli   5 ücretli    öğretmen ile 1 müdür ve 1 müdür yardımcısı görev yapmaktadır.

Bulunabildiği kadarıyla Okulda Müdürlük görevi yapmış  olanların isim ve görev yılları aşağıda verilmiştir:

OSMAN TOPLU	SADIK İSKENDER	ZEYNEL SEZER	SUZAN ÇAĞLAYAN	ŞERİF ÖNER
MEHMET TUNA	MEHMET TEVFİK ILGIN	MEHMET HALİT ATAÇKAN	İSMAİL HAKKI SÖZEN	FEVZİ ÖZKAYA

    

 OKULUMUZDAN  ESKİ GÖRÜNTÜLER

 (CUMHURİYETİN 2.YILI CUMHURİYET BAYRAMI)

(1927-1928 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI SABAH SPORU)

(1932 YILINA AİT BİR DİPLOMA)

(1927-1928 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRETMEN HAMİT BEY)

OKULUMUZDAN  YENİ GÖRÜNTÜLER